Nazogastrik sonda ile beslenme: hasta yakını için adım adım
NG sonda ile beslemede en kritik konu, sondanın yerinde olduğundan emin olmak. Hazırlıktan sonrasına kadar bilinmesi gerekenler.
Yayın: 21 Ağustos 2026
Nazogastrik (NG) sonda, ağızdan beslenemeyen hastalarda burundan mideye uzatılan ince bir hortumdur. Felç sonrası yutma güçlüğü, ileri evre nörolojik hastalıklar ve bilinci kapalı hastalarda sık kullanılır. Beslenmeyi çoğu zaman hasta yakını yapar — bu yüzden doğru öğrenilmesi önemlidir.
Beslenme öncesi: üç kontrol
- Sondanın yerinde olduğunun kontrolü. Bu, listedeki en kritik adımdır. Sonda yerinden kayarsa besin akciğere gidebilir. Hemşire, kontrol yöntemini takarken hasta yakınına birebir gösterir. Şüphe varsa beslenme yapılmaz, önce bize ulaşılır.
- Hastanın pozisyonu. Baş kısmı en az 30-45 derece yükseltilmelidir. Düz yatarken beslenme yapılmaz.
- Mide içeriği kontrolü. Hekim önerdiyse, bir önceki öğünün sindirilip sindirilmediğine bakılır.
Beslenme sırasında
- Besin oda sıcaklığında olmalı — soğuk besin kramp ve ishale yol açar
- Akış yavaş olmalı; hızlı verilen besin bulantı ve kusma yapar
- Hasta öksürmeye başlarsa, morarırsa veya nefes değişikliği olursa beslenme derhal durdurulur
- Sonda tıkanırsa zorlanmaz; ılık su ile yıkama denenir, olmazsa sağlık personeline başvurulur
Beslenme sonrası
Her beslenmeden sonra sonda, hekimin önerdiği miktarda ılık su ile yıkanır — bu tıkanmayı önler. Hasta, beslenme bittikten sonra en az 30-60 dakika baş kısmı yüksek pozisyonda tutulmalıdır. Hemen sırt üstü yatırmak, mide içeriğinin geri kaçmasına yol açabilir.
İlaç verilmesi
İlaçlar sondadan verilecekse önce hekime danışılmalıdır. Bazı ilaçlar ezilmeye uygun değildir; uzatılmış salınımlı formlar ezildiğinde tehlikeli olabilir. İlaçlar tek tek verilmeli, aralarında su ile yıkama yapılmalıdır.
Burunda bası yarası
Uzun süre aynı noktada tespit edilen sonda, burun kanadında yara açabilir. Tespit bandının yeri düzenli değiştirilmeli, burun kanadı her gün kontrol edilmelidir. Kızarıklık başladığında beklenmemelidir.
Acil olarak değerlendirilmesi gerekenler
- Beslenme sırasında öksürük, boğulma hissi, morarma
- Nefes darlığı veya hırıltı
- Sondanın dışarı çıkması ya da yerinden oynadığından şüphe edilmesi
- Ateş yükselmesi
- Sürekli kusma ve karında şişkinlik
Sonda ne zaman değişir?
Değişim aralığı sondanın cinsine ve hekimin planına göre belirlenir. Tıkanma, çıkma ya da hasar durumunda süresinden önce de değiştirilir. Değişim işlemi evde yapılabilir ve steril şartlarda uygulanır.
Özetle
NG sonda ile beslemede güvenliği sağlayan üç şey var: sondanın yerinde olduğundan emin olmak, hastayı doğru pozisyona getirmek ve acele etmemek. Bu üçü yerine geldiğinde beslenme evde rahatlıkla sürdürülebilir.
Sıkça sorulan sorular
İlk beslenmeyi biz mi yapacağız?
Hayır. İlk beslenme hemşire gözetiminde yapılır; hasta yakınına adım adım gösterilir ve emin olunmadan bırakılmaz.
Evde hazırlanan yemek verilebilir mi?
Hekim ya da diyetisyen önerisi olmadan blenderdan geçirilmiş ev yemeği verilmesi tıkanma ve besin dengesizliği riski taşır.
Sonda çıkarsa ne yapmalıyız?
Kendi başınıza takmaya çalışmayın. Beslenmeyi durdurup bize ulaşın; sonda steril şartlarda yeniden takılır.
Önemli uyarı
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Tüm damar içi uygulamalar hekim istemi ve reçetesi doğrultusunda, ilgili sağlık mevzuatına uygun şekilde yapılır. Acil durumlarda 112'yi arayınız.
Evde uygulama gerekiyorsa arayın
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir. Durumunuz için ne gerektiğini telefonda konuşalım.